Barsel w Danii — ile urlopu przysługuje mamie i drugiemu rodzicowi i jak go podzielić

W Danii urlop związany z narodzinami dziecka to barsel. Za czas urlopu można dostać zasiłek (barselsdagpenge) — wypłaca go instytucja Udbetaling Danmark, a prawo do niego zależy m.in. od tego, czy pracujesz na etacie, prowadzisz firmę, studiujesz albo jesteś osobą bezrobotną. Zasady określa duńska ustawa o urlopie i zasiłku w związku z narodzinami dziecka (barselsloven). Poradnik opisuje zasady dla dzieci urodzonych 2 sierpnia 2022 r. lub później.

Ile tygodni urlopu?

Prawo do nieobecności w pracy jest dłuższe niż okres z zasiłkiem: po 10. tygodniu od porodu każdy z rodziców ma prawo do 32 tygodni nieobecności, które można przedłużyć do 40 tygodni, a osoby zatrudnione i prowadzące firmę — do 46 tygodni. Za tygodnie ponad prawo do zasiłku płaci tylko pracodawca, jeśli tak przewiduje umowa albo układ zbiorowy.

Tygodnie zarezerwowane i do przekazania

Z 24 tygodni każdego rodzica:

• 11 tygodni jest zarezerwowanych (øremærket) — nie można ich przekazać drugiemu rodzicowi. Jeśli pracujesz, musisz je wykorzystać, zanim dziecko skończy rok — niewykorzystane przepadają,
• 13 tygodni można przekazać drugiemu rodzicowi.

W zarezerwowanych tygodniach mieszczą się tygodnie wokół porodu:

• matka — 2 tygodnie obowiązkowego urlopu zaraz po porodzie (ma prawo i obowiązek nieobecności w pracy),
• ojciec albo współmatka (medmor) — 2 tygodnie urlopu ojcowskiego (fædreorlov) w pierwszych 10 tygodniach po porodzie.

Uwaga: jeśli dziecko ma w chwili urodzenia tylko jednego rodzica, ten rodzic ma prawo do dodatkowych 22 tygodni zasiłku, czyli łącznie 46 tygodni z zasiłkiem po porodzie. Jeśli rodzice nie mieszkają razem w chwili porodu, rodzic, u którego mieszka dziecko, dostaje dodatkowe 13 tygodni zasiłku (i jeszcze 9 tygodni przy wyłącznej władzy rodzicielskiej), a rodzic, u którego dziecko nie mieszka, ma 9 tygodni zasiłku. Szczegóły i wymagane dokumenty sprawdź w Udbetaling Danmark.

Przykładowy podział

• Matka: 4 tygodnie przed porodem + 24 tygodnie po porodzie.
• Drugi rodzic: 24 tygodnie, w tym 2 tygodnie wokół porodu.
• Jeśli drugi rodzic przekaże matce 13 tygodni, matka ma 37 tygodni po porodzie, a drugi rodzic — 11 tygodni zarezerwowanych.

Ostateczny podział zależy od waszej decyzji, a wynagrodzenie w czasie urlopu — także od umowy o pracę i układu zbiorowego (overenskomst).

Pracodawca i zasiłek

• Część pracodawców wypłaca w czasie urlopu pełne lub częściowe wynagrodzenie — wynika to z umowy albo układu zbiorowego.
• Jeśli pracodawca nie płaci, możesz dostać barselsdagpenge z Udbetaling Danmark, o ile spełniasz warunki.

Zasady zgłaszania urlopu pracodawcy i wniosku o zasiłek sprawdź na stronach Udbetaling Danmark (borger.dk) przed porodem.

Poradnik opiera się na stronie Life in Denmark o urlopie macierzyńskim i rodzicielskim, na tekście ustawy barselsloven w serwisie Retsinformation oraz na opracowaniu WageIndicator Danmark o urlopie rodzicielskim.