Emerytura z Danii i z Polski — folkepension, ATP i okresy pracy w obu krajach

Kto pracował w Danii, może mieć prawo do dwóch duńskich świadczeń emerytalnych: emerytury państwowej (folkepension) wypłacanej przez Udbetaling Danmark oraz dożywotniej emerytury ATP (ATP Livslang Pension). Okresy pracy w Polsce i innych krajach UE mogą mieć znaczenie przy spełnianiu warunków.

Folkepension — od czego zależy

Podstawowe warunki (borger.dk): co do zasady trzeba mieszkać w Danii co najmniej 3 lata w okresie od 15. roku życia do wieku emerytalnego. Obywatele UE/EOG i Szwajcarii nie muszą mieć duńskiego obywatelstwa.

Trzyletni wymóg pobytu nie obowiązuje m.in. obywateli UE/EOG, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii, którzy pracowali w tych krajach i mają łącznie co najmniej 3 lata praw emerytalnych z tych krajów, w tym co najmniej rok z Danii.

Pełna czy częściowa emerytura:

• Pełna folkepension przysługuje przy stałym zamieszkaniu w Danii przez co najmniej 9/10 okresu od 15. roku życia do wieku emerytalnego.
• Przy krótszym pobycie przysługuje emerytura częściowa (brøkpension). Udbetaling Danmark liczy stosunek twojego czasu zamieszkania do 9/10 okresu, w pełnych miesiącach, i zaokrągla wynik do pełnego procentu — tyle procent pełnej emerytury jest wypłacane.
• Dodatki (osobisty, na ogrzewanie, zdrowotny) nie są zmniejszane przy emeryturze częściowej.

Co liczy się jako zamieszkanie: zwykłe faktyczne miejsce pobytu w Danii i zameldowanie w rejestrze ludności (folkeregisteret, czyli CPR).

Uwaga: okresy, w których pracowało się za granicą i jednocześnie nabywało prawa do emerytury w innym kraju, co do zasady nie liczą się do duńskiego okresu — nawet przy adresie w Danii przez cały ten czas.

Wiek emerytalny

Prawo do folkepension przysługuje od 1. dnia miesiąca po osiągnięciu wieku emerytalnego (folkepensionsalder), który zależy od daty urodzenia. Według tabeli borger.dk wynosi on np. 68 lat dla urodzonych od 1 stycznia 1963 r. do 31 grudnia 1966 r., 69 lat dla urodzonych w latach 1967–1970 i 70 lat dla urodzonych 1 stycznia 1971 r. lub później. Borger.dk zaznacza, że dane w tabeli są orientacyjne, a wiek emerytalny może zostać podwyższony, bo dostosowuje się go do średniej długości życia.

Mieszkasz w Polsce — gdzie złożyć wniosek

• Przy zamieszkaniu w kraju UE/EOG, Szwajcarii lub Wielkiej Brytanii i nabytych tam prawach emerytalnych wniosek o duńską folkepension składa się w instytucji emerytalnej kraju zamieszkania. Bez praw emerytalnych w kraju zamieszkania — bezpośrednio w Udbetaling Danmark.
• Data złożenia wniosku w instytucji kraju zamieszkania liczy się jako data wniosku złożonego w Danii.
• Warunek dla mieszkańców UE/EOG, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii: obywatelstwo jednego z tych krajów, praca w tych krajach i łącznie co najmniej 3 lata praw emerytalnych, w tym co najmniej rok z Danii.

Kiedy złożyć wniosek i ile to trwa

• Wniosek można złożyć najwcześniej 6 miesięcy przed nabyciem prawa do folkepension.
• Aby wypłata ruszyła od najwcześniejszego terminu, wniosek trzeba złożyć najpóźniej ostatniego dnia miesiąca, w którym osiąga się wiek emerytalny. Osoby, które osiągnęły wiek emerytalny 1 września 2017 r. lub później, mogą złożyć wniosek z mocą wsteczną do 10. dnia piątego miesiąca po tym miesiącu (np. wiek emerytalny w styczniu — wniosek do 10 czerwca).
• Czas rozpatrzenia zależy od tego, skąd składasz wniosek:

• Jeśli rozpatrzenie potrwa dłużej niż termin, Udbetaling Danmark kontaktuje się z wnioskodawcą.
• Sprawdź, czy twoje dane w rejestrze ludności są aktualne, i szybko odpowiadaj na prośby o dokumenty.

Wyjazd z Danii na emeryturze

• Jeśli przenosisz adres za granicę, zgłaszasz to przez e-usługę „Oplys om flytning til udlandet”. Udbetaling Danmark ocenia, czy pobyt za granicą jest czasowy, czy jest przeprowadzką, i decyduje o dalszej wypłacie emerytury i dodatków.
• Według borger.dk obywatele Danii i innych krajów UE mogą zabrać folkepension za granicę, jeśli mieszkali w Danii co najmniej 3 lata od 15. roku życia do przyznania emerytury. Dla obywateli niektórych krajów spoza UE obowiązują osobne warunki (np. także co najmniej rok pracy w Danii).
• Dodatek osobisty, dodatek na ogrzewanie i ældrecheck nie są wypłacane automatycznie po przeprowadzce — trzeba o nie wystąpić do Udbetaling Danmark.
• Odwołanie od decyzji musi dotrzeć do Udbetaling Danmark w ciągu 4 tygodni od jej otrzymania.

ATP Livslang Pension

• ATP to obowiązkowa emerytura pracownicza: płaci się ją jako osoba zatrudniona w Danii od 16. roku życia, pracująca co najmniej 9 godzin tygodniowo. Ty płacisz 1/3 składki, pracodawca 2/3 — w 2026 r. przy pełnym etacie w sektorze prywatnym razem 297 kr miesięcznie.
• Według ATP członkowie mają gwarancję wypłaty od wieku emerytalnego przez całe życie. Wypłata trafia automatycznie na NemKonto. Gdy roczna kwota nie przekracza 3 600 kr (próg na 2026 r.), wypłaca się ją jednorazowo, z potrąceniem 40% opłaty.
• ATP nie da się wypłacić przed wiekiem emerytalnym — także po przeprowadzce z Danii.
• Przegląd swoich wpłat i wypłat ATP znajdziesz w samoobsłudze na borger.dk.

Poradnik opiera się na stronach borger.dk i Udbetaling Danmark o warunkach folkepension, wieku emerytalnym, wnioskach z zagranicy i wyjeździe z emeryturą, na stronach borger.dk i Life in Denmark o składce ATP oraz na stronie ATP.