Polska emerytura, gdy mieszkasz w Danii — wniosek przez Udbetaling Danmark i rola ZUS

Jeśli mieszkasz w Danii, a część życia zawodowego przypadła na Polskę, możesz mieć prawo do emerytury z obu krajów. W Unii Europejskiej nie składasz osobnych wniosków w każdym państwie: jeden wniosek trafia do instytucji w kraju zamieszkania, a ta przekazuje go dalej. Mieszkając w Danii, wniosek o polską emeryturę składasz więc w Danii — w Udbetaling Danmark, Udenlandsk Pension.

Jak to działa

• Zgodnie z zasadami ZUS osoba mieszkająca w państwie UE lub EFTA, która pracowała w Polsce i w tym państwie, składa jeden wniosek w instytucji ubezpieczeniowej kraju zamieszkania, na formularzu obowiązującym w tym kraju.
• Instytucja kraju zamieszkania przekazuje wniosek i dokumenty do placówki ZUS, która obsługuje dane państwo. Dla Danii jest to Oddział ZUS w Toruniu.
• Każde państwo rozpatruje wniosek według własnych przepisów i wydaje odrębną decyzję. Wszystkie instytucje przyjmują tę samą datę złożenia wniosku.
• Podstawą są unijne rozporządzenia o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: nr 883/2004 i nr 987/2009.

Co robi Udbetaling Danmark, Udenlandsk Pension

Udbetaling Danmark pomaga osobom mieszkającym w Danii ubiegać się o emeryturę z innych krajów:

• zbiera od ciebie informacje potrzebne zagranicznej instytucji emerytalnej,
• wysyła wniosek do instytucji w kraju, w którym możesz mieć prawo do emerytury,
• przy zagranicznej rencie (førtidspension) pobiera też potrzebne informacje z gminy (kommune).

Przekazywane są m.in. informacje o twojej pracy, miejscu zamieszkania i numerze identyfikacyjnym nadanym za granicą. Gdy wniosek zostanie wysłany za granicę, dostaniesz potwierdzenie. Jeśli podanych informacji jest za mało, Udbetaling Danmark skontaktuje się z tobą.

Jak złożyć wniosek

Gdy składasz wniosek o duńską folkepension

We wniosku o duńską emeryturę państwową (folkepension) podaj, że w twoim życiorysie jest zamieszkanie lub praca za granicą i że chcesz ubiegać się o emeryturę zagraniczną. Wtedy wniosek o emeryturę z Polski jest składany automatycznie razem z duńskim.

Przed osiągnięciem duńskiego wieku emerytalnego

O zagraniczną emeryturę możesz wystąpić samodzielnie wcześniej — np. gdy wiek emerytalny w kraju, w którym pracowano, jest niższy niż w Danii. Użyj e-usługi „Søg om udenlandsk folkepension” na borger.dk.

Renta i renta rodzinna

Dla renty zagranicznej (udenlandsk førtidspension), zagranicznej renty wdowiej (enkepension) i renty dla dziecka (børnepension) borger.dk ma osobne e-usługi.

Jakie dokumenty przygotować

ZUS wskazuje, że do wniosku składanego w kraju zamieszkania trzeba dołączyć dokumenty, które uzasadniają przyznanie emerytury z ZUS i posłużą do wyliczenia jej wysokości. Przy wnioskach o emeryturę ZUS wymienia jako takie dokumenty m.in.:

• zaświadczenia pracodawców albo świadectwa pracy potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe w Polsce,
• zaświadczenia pracodawców o okresach zatrudnienia i wysokości wynagrodzenia (mogą być wystawione na formularzu ERP-7),
• legitymację ubezpieczeniową z wpisami o zatrudnieniu i zarobkach,
• zaświadczenie szkoły wyższej o okresie nauki,
• książeczkę wojskową lub zaświadczenie o okresie czynnej służby wojskowej,
• odpisy aktów urodzenia dzieci,
• przy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze — zaświadczenia pracodawców.

Ile to trwa

Czas obsługi jest dwuetapowy: najpierw Udbetaling Danmark przygotowuje i wysyła wniosek (czas zależy od tego, z jakich urzędów musi zebrać informacje), potem wniosek rozpatruje ZUS. Udbetaling Danmark uprzedza, że na odpowiedź można czekać do roku lub dłużej. Pytania o samo rozpatrywanie wniosku kieruj do instytucji zagranicznej — w tym przypadku do ZUS.

Gdy przyjdzie decyzja z ZUS

1. ZUS wysyła decyzję do Udbetaling Danmark.
2. Udbetaling Danmark przekazuje decyzję tobie.
3. Kopię decyzji Udbetaling Danmark wysyła do duńskiego urzędu podatkowego (Skattestyrelsen).

Mimo że Skattestyrelsen dostaje kopię, polską emeryturę trzeba samodzielnie zgłosić w zeznaniu wstępnym (forskudsopgørelse) i rocznym rozliczeniu (årsopgørelse) w TastSelv na skat.dk: jaka to emerytura, w jakiej wysokości i z jakiego kraju. Tylko wtedy podatek zostanie wyliczony prawidłowo.

Czy polska emerytura obniży duńską?

Według borger.dk zagraniczna emerytura z systemu ubezpieczeń społecznych nie jest liczona jako dochód przy obliczaniu duńskiej folkepension, førtidspension ani seniorpension, więc nie zmniejsza ich wysokości. Zagraniczna emerytura może jednak mieć znaczenie dla prawa do wcześniejszej emerytury w Danii (tidlig pension) — jeśli planujesz o nią wystąpić, sprawdź to przed złożeniem wniosku.

Najważniejsze w skrócie

• Mieszkając w Danii, o polską emeryturę wnioskujesz w Danii — przez Udbetaling Danmark, Udenlandsk Pension (przy wniosku o folkepension albo e-usługą „Søg om udenlandsk folkepension”).
• Wniosek trafia do Oddziału ZUS w Toruniu, który obsługuje Danię; ZUS wydaje własną decyzję według polskich przepisów.
• Przygotuj polskie dokumenty o okresach pracy i zarobkach.
• Na decyzję możesz czekać rok lub dłużej.
• Polską emeryturę zgłoś samodzielnie w forskudsopgørelse i årsopgørelse w TastSelv.

Poradnik opiera się na stronach borger.dk (Udbetaling Danmark) i ZUS.