Rejestr dłużników w Danii (np. RKI) — kiedy można cię wpisać, jak długo trwa wpis i jak go zakwestionować

W Danii informacje o niespłaconych długach zbierają biura informacji kredytowej (kreditoplysningsbureau), takie jak RKI. Wpis jako „zły płatnik” (dårlig betaler) utrudnia np. wzięcie kredytu czy zakupy na raty. Działalność biur regulują ustawa o ochronie danych (databeskyttelsesloven, §§ 20–21) oraz warunki ustalone przez duński urząd ochrony danych (Datatilsynet), który wydaje biurom zezwolenia. Poradnik dotyczy całej Danii.

Jakie informacje biuro może przetwarzać

• Tylko informacje, które ze swej natury mają znaczenie dla oceny wypłacalności i zdolności kredytowej.
• Według Datatilsynet wpis ma odzwierciedlać brak możliwości zapłaty, a nie brak chęci zapłaty.
• Biura nie mogą przetwarzać danych szczególnie wrażliwych ani danych o wyrokach karnych.

Kiedy biuro może pokazać twój dług innym

Przekazywanie abonentom biura (np. bankom, sklepom) skróconej informacji o długu (summariske oplysninger om skyldforhold) — czyli typowy wpis na listę „złych płatników” — jest dozwolone tylko, gdy (databeskyttelsesloven § 21 ust. 3):

• informacja pochodzi z dziennika urzędowego (Statstidende) albo została zgłoszona przez urząd publiczny, albo
• dług wobec tego samego wierzyciela wynosi ponad 1 000 DKK i wierzyciel ma pisemne uznanie wymagalnego długu albo podjął kroki prawne (np. sądowe) przeciw dłużnikowi.

Informacji o zatwierdzonym ostatecznie oddłużeniu (gældssanering) przekazywać nie wolno.

Dług, którego biuro nie może pokazać innym

Jeśli dług nie spełnia powyższych warunków, biuro może go wprawdzie zarejestrować, ale nie może przekazywać go abonentom. Datatilsynet wymaga wtedy, by spełnione były wszystkie trzy warunki:

1. dłużnik dostał trzy monity (rykkere) — w odpowiednich odstępach czasu,
2. przy trzecim monicie wierzyciel uprzedził, że brak zapłaty oznacza zgłoszenie do biura informacji kredytowej,
3. dług nie jest kwestionowany.

Biuro musi zapewnić, że wierzyciele nie grożą wpisem w przypadku długu kwestionowanego. Według Datatilsynet za kwestionowanie uznaje się też np. twierdzenie, że dług został spłacony albo potrącony.

Powiadomienie o wpisie

Biuro musi poinformować osobę wpisaną m.in. o nazwie i adresie biura, celu przetwarzania, źródle danych, odbiorcach, okresie przechowywania oraz o prawie do wglądu, sprostowania, usunięcia i sprzeciwu — a także o możliwości skargi do Datatilsynet. W powiadomieniu muszą też być m.in. informacje, że:

• jeśli dla długu nie ma prawomocnego orzeczenia, wpis zostanie usunięty, gdy zakwestionujesz w biurze wysokość lub zasadność długu,
• jeśli dług nie spełnia warunków z § 21 ust. 3, informacja o nim nie będzie przekazywana innym.

Jak zakwestionować wpis

• Zgłoś się do biura i zakwestionuj dług (jego kwotę lub zasadność).
• Biuro nie może wymagać, by żądanie usunięcia lub sprostowania było na piśmie, ani by dołączyć dowody uzasadniające zakwestionowanie.
• Gdy osoba wpisana podważa prawidłowość danych, to biuro musi wykazać, że przetwarzanie jest uzasadnione.
• Biuro odpowiada na wniosek o usunięcie, sprostowanie czy wgląd bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu miesiąca; przy skomplikowanej sprawie może przedłużyć termin o dwa miesiące, ale musi o tym poinformować w ciągu pierwszego miesiąca.
• Jeśli biuro odmówi, możesz skierować sprawę do Datatilsynet — biuro musi cię o tym poinformować.

Jak długo trwa wpis

• Informacji niekorzystnych dla zdolności kredytowej, które mają ponad 5 lat, nie wolno przetwarzać — wyjątkiem jest sytuacja, gdy w konkretnym przypadku są oczywiście kluczowe dla oceny (według Datatilsynet dotyczy to zwłaszcza niektórych form niewypłacalności, np. upadłości).
• 5 lat to maksimum: jeśli informacja wcześniej traci znaczenie dla oceny zdolności kredytowej, trzeba ją usunąć wcześniej. Datatilsynet ustaliła dla niektórych rodzajów wpisów krótsze terminy usunięcia.
• Termin liczy się co do zasady od chwili, gdy spełnione zostały warunki zgłoszenia długu.

Kto może sprawdzić twoje dane

Biuro musi zapisywać, kto pytał o informacje i co mu przekazano — przez co najmniej 6 miesięcy. Abonenci biura nie mogą sprawdzać kandydatów do pracy — nawet za ich zgodą; wyjątkiem są stanowiska szczególnie zaufane, gdzie taka ocena jest niezbędna.

Najważniejsze w skrócie

• Informację o długu biuro może przekazywać innym m.in. przy długu ponad 1 000 DKK wobec jednego wierzyciela z pisemnym uznaniem lub krokami prawnymi.
• Dług niespełniający tych warunków może być zarejestrowany tylko po trzech monitach z ostrzeżeniem i gdy nie jest kwestionowany — i nie jest pokazywany innym.
• Zakwestionowanie długu bez prawomocnego orzeczenia oznacza usunięcie wpisu; biuro nie może żądać pisma ani dowodów.
• Wpis znika najpóźniej po 5 latach; odpowiedź biura w ciągu miesiąca; odmowę możesz skierować do Datatilsynet.

Poradnik opiera się na dokumentach Datatilsynet i tekście ustawy databeskyttelsesloven z Retsinformation.