Retshjælp w Danii — bezpłatna i tania porada prawna u adwokata, limity dochodu 2026 i fri proces

Publiczna pomoc prawna w Danii (offentlig retshjælp) ma trzy stopnie (trin). Pierwszy jest bezpłatny dla wszystkich, drugi i trzeci — dofinansowany przez państwo dla osób o dochodach poniżej limitu. Zasady na 2026 r. określa rozporządzenie Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1365 z 24.11.2025 o publicznej pomocy prawnej świadczonej przez adwokatów (obowiązuje od 1.01.2026).

Trzy stopnie pomocy

Przy wniosku o fri proces państwo pokrywa całe wynagrodzenie adwokata. Przed udzieleniem pomocy na stopniu 2 i 3 adwokat musi poinformować cię o kosztach i o innych możliwościach pomocy prawnej.

Limity dochodu dla stopnia 2 i 3 (2026)

• osoba samotna: dochód (indtægtsgrundlag) do 404 000 DKK,
• para (samlivsforhold): łączny dochód do 513 000 DKK,
• limit rośnie o 70 000 DKK na każde dziecko poniżej 18 lat (także pasierba lub dziecko w rodzinie zastępczej), które mieszka z tobą lub jest głównie na twoim utrzymaniu.

Liczy się suma dochodu osobistego oraz dochodu kapitałowego, z akcji i CFC z rocznego rozliczenia (årsopgørelse) za poprzedni rok. Jeśli para ma w sprawie sprzeczne interesy, liczy się tylko twój dochód i limit dla osoby samotnej; w sprawach o małżeństwo lub władzę rodzicielską też można zastosować własny dochód i limit dla osoby samotnej. Gdy twoja obecna sytuacja dochodowa wyraźnie różni się od tej z rozliczenia, bierze się pod uwagę aktualne dochody.

Co zabrać do adwokata

• årsopgørelse za 2024 r. (tak wskazuje rozporządzenie na 2026 r.) — a przy wspólnym gospodarstwie także rozliczenie partnera lub partnerki, chyba że macie w sprawie sprzeczne interesy,
• jeśli rozliczenia nie ma albo powołujesz się na zmianę dochodów — dokumenty pokazujące aktualne dochody,
• informację, czy masz ubezpieczenie pokrywające pomoc prawną (np. retshjælpsforsikring) — z nazwą ubezpieczyciela i numerem polisy. Dofinansowanie państwa obejmuje tylko część wynagrodzenia niepokrytą przez ubezpieczenie.

W szczególnie pilnych sprawach pomoc na stopniu 2 można dostać bez dokumentów, jeśli można przyjąć, że warunki finansowe są spełnione.

Kiedy pomocy na stopniu 2 i 3 nie ma

Rozporządzenie wyłącza z niej m.in.:

• osoby podejrzane lub oskarżone w publicznych sprawach karnych,
• sprawy o głównie gospodarczym charakterze osób prowadzących działalność,
• sprawy o oddłużenie (gældssanering),
• sprawy, którymi zajmuje się organ administracji albo zatwierdzona prywatna komisja odwoławcza — ale pomoc przy odwołaniu od decyzji organu administracji jest możliwa.

Adwokat może odmówić pomocy, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne albo gdy sprzeciwiałoby się to zasadom etyki adwokackiej.

Gdzie szukać pomocy

• Dyżury adwokackie (advokatvagter) i biura pomocy prawnej (retshjælpskontorer) — Civilstyrelsen (urząd ds. cywilnych Ministerstwa Sprawiedliwości) publikuje listę zatwierdzonych instytucji z miastami i danymi kontaktowymi.
• Adwokaci świadczący retshjælp — sąd rejonowy (byret) prowadzi listę adwokatów w swoim okręgu. Według rozporządzenia jest ona dostępna w sądzie, w wydziale socjalnym gminy, w Forbrugerklagenævnet, w dyżurach adwokackich, biurach pomocy prawnej i bibliotekach.

Fri proces — pomoc w kosztach procesu

Gdy sprawa trafia do sądu, osoby w gorszej sytuacji finansowej mogą ubiegać się o fri proces — według Civilstyrelsen to pomoc finansowa państwa, która ma umożliwić prowadzenie sprawy sądowej na równi z innymi. Wnioski rozpatruje Civilstyrelsen (tel. 33 92 33 34). Przygotowanie wniosku o fri proces może być częścią pomocy na stopniu 2, a państwo pokrywa wtedy całe wynagrodzenie adwokata.

Poradnik opiera się na rozporządzeniu nr 1365 z 24.11.2025 o publicznej pomocy prawnej świadczonej przez adwokatów (retsinformation.dk) oraz na stronach Civilstyrelsen o fri proces i zatwierdzonych instytucjach pomocy prawnej.