Dziecko nie zna duńskiego — klasa przygotowawcza (modtagelsesklasse), duński jako drugi język i lekcje języka polskiego w folkeskole

Jeśli twoje dziecko przyjeżdża do Danii i nie mówi po duńsku, szkoła publiczna (folkeskole) ma obowiązek zapewnić mu naukę duńskiego jako drugiego języka (dansk som andetsprog). Zasady określa ustawa o folkeskole i rozporządzenie nr 1053 z 29 czerwca 2016 r. Organizację prowadzi gmina (kommune) i szkoła. Poradnik dotyczy całej Danii.

Kto decyduje o wsparciu językowym

• Przy przyjęciu do folkeskole — na początku nauki albo później — dziecko dwujęzyczne (tosproget elev) z potrzebą wsparcia językowego dostaje naukę duńskiego jako drugiego języka.
• O tym, czy dziecko potrzebuje wsparcia i w jakiej formie, decyduje dyrektor szkoły — z udziałem specjalistów i po konsultacji z rodzicami i uczniem.
• Zakres i przewidywany czas nauki ustala się według potrzeb dziecka.

Dwa rodzaje nauki duńskiego

Nauczanie podstawowe (basisundervisning)

Dla dzieci, które przy przyjęciu nie są w stanie uczestniczyć w zwykłych lekcjach z klasą. Według ministerstwa edukacji (Undervisningsministeriet) to kurs do dwóch lat, od zerówki (børnehaveklasse) do 10. klasy. Odbywa się:

• w klasie przygotowawczej (modtagelsesklasse) — na początku uczeń ma tam wszystkie lub część lekcji, a stopniowo coraz więcej zajęć w zwykłej klasie,
• na specjalnej grupie (særligt hold) albo indywidualnie (enkeltmandsundervisning),
• w rozszerzonej klasie przygotowawczej (udvidet modtagelsesklasse) w klasach 8–10 — dla uczniów, którzy przyjechali do Danii po ukończeniu 14 lat.

Ile dzieci w grupie:

Jak długo: nauczanie podstawowe kończy się, gdy uczeń może uczestniczyć w zwykłych lekcjach (z dalszym wsparciem), i najpóźniej po dwóch latach. Limit dwóch lat nie dotyczy uczniów w rozszerzonej klasie przygotowawczej ani dzieci, które wcześniej nie uczyły się czytać i pisać.

Łączny czas nauki odpowiada liczbie godzin dla danego rocznika. Przez pierwsze 3 miesiące w szczególnych przypadkach można go obniżyć — średnio do co najmniej 30 godzin tygodniowo.

Nauczanie uzupełniające (supplerende)

Dla dzieci, które mogą uczestniczyć w lekcjach z klasą, ale nadal potrzebują wsparcia z duńskim. Odbywa się jako element zwykłych lekcji, na specjalnej grupie, indywidualnie albo w ramach lekcji przedmiotowych we współpracy nauczycieli. Jeśli nie da się tego zrobić w ramach zwykłych lekcji, odbywa się w czasie zajęć wspierających (understøttende undervisning) albo poza zwykłym planem.

Inna szkoła niż rejonowa

Gmina może skierować dziecko do innej szkoły niż szkoła rejonowa (distriktsskole), jeśli przy przyjęciu oceniono, że ma ono istotną potrzebę wsparcia językowego i jest to pedagogicznie konieczne. Skierowanie może trwać, dopóki ta potrzeba istnieje.

Zwolnienie z przedmiotu

W wyjątkowych przypadkach, za zgodą rodziców, uczeń uczący się duńskiego jako drugiego języka może zostać zwolniony z przedmiotu — nigdy z duńskiego i matematyki — jeśli nie da się mu pomóc nauką uzupełniającą. Dostaje wtedy inne zajęcia w zamian.

Nauka języka polskiego (modersmålsundervisning)

• Według Undervisningsministeriet Dania jest zobowiązana — na podstawie dyrektywy UE 77/486 — do zapewnienia nauki języka ojczystego dzieciom dwujęzycznym z krajów UE/EOG. Dotyczy to także dzieci z Polski.
• To dobrowolne zajęcia od 1. do 9. klasy dla dzieci w wieku obowiązku szkolnego.
• W klasach 7–9 dzieci dwujęzyczne mogą też wybrać przedmiot fakultatywny „almindelige indvandrersprog” (jednoroczny, można wybierać w kolejnych latach).

O to, jak organizowana jest nauka języka ojczystego w twojej gminie, zapytaj w szkole lub w gminie.

Najważniejsze w skrócie

• Dziecko bez wystarczającej znajomości duńskiego dostaje basisundervisning — w modtagelsesklasse, na grupie albo indywidualnie, najdłużej 2 lata.
• Decyzję podejmuje dyrektor szkoły po konsultacji z rodzicami i dzieckiem.
• Modtagelsesklasse: zwykle do 12 uczniów i najwyżej 3 roczniki; dziecko stopniowo przechodzi do zwykłej klasy.
• Dzieci z UE, w tym z Polski, mają prawo do dobrowolnej nauki języka ojczystego w klasach 1–9.

Poradnik opiera się na stronie Undervisningsministeriet (uvm.dk) i tekście rozporządzenia nr 1053/2016 z Retsinformation.