Efterskole w Danii — szkoła z internatem dla nastolatków: dla kogo, ile kosztuje i jak działa państwowa dopłata (statslig elevstøtte)

Efterskole to typowo duńska szkoła z internatem dla młodzieży w wieku 14–18 lat. Uczniowie nie tylko się uczą, ale też mieszkają, jedzą i spędzają czas razem — np. sami piorą swoje ubrania i czasem pomagają w kuchni. W Danii jest ok. 240 efterskoler, różniących się wielkością, ceną, profilem i ofertą zajęć (np. sport, muzyka, teatr, przyroda). Poradnik dotyczy całej Danii.

Jakie klasy i jaki wiek

• W efterskole można zrobić 8., 9. lub 10. klasę — niektóre szkoły mają tylko 10. klasę, inne także 11.; w części szkół można zostać kilka lat.
• Według ustawy o efterskoler (§ 13) uczeń musi mieć ukończone 8 lat nauki, 7. klasę albo 14 lat — na początek kursu. Według interpretacji ministerstwa przyjęty może być każdy, kto ukończył 7. klasę.
• Osoba, która skończyła 18 lat, może zostać przyjęta po pozytywnej opinii PPR (pedagogiczno-psychologicznej poradni) lub gminnego zespołu ds. młodzieży (kommunale ungeindsats) z gminy zamieszkania.

Nauka i egzaminy

• Nauka w 8. i 9. klasie musi odpowiadać poziomowi folkeskole; w 10. klasie dotyczy to duńskiego, matematyki i angielskiego.
• W 9. klasie kończy się szkołę podstawową tak jak w folkeskole — egzaminem FP9 i świadectwem, które otwiera drogę do szkoły średniej.
• W 10. klasie zwykle można zdawać FP10, ale niektóre szkoły mają 10. klasę bez egzaminów. Kilka szkół jest w ogóle bez egzaminów — wtedy do liceum (gymnasium) trzeba zdawać egzamin wstępny. Przed zapisem sprawdź, jakie egzaminy oferuje szkoła.

Szczególne potrzeby

Jest 20 efterskoler dla osób z dysleksją (ordblindeefterskoler) i 18 szkół specjalnych (specialefterskoler), a część zwykłych szkół ma klasy dla uczniów np. z ADHD lub autyzmem. Porozmawiaj ze szkołą o potrzebnym wsparciu.

Ile to kosztuje

• Każda szkoła ustala własną cenę tygodniową (ugepris). Pobyt trwa zwykle 42 tygodnie.
• Od ceny odejmuje się państwową dopłatę (statslig elevstøtte). To, co zostaje, to udział własny (egenbetaling) — według Efterskoleforeningen zwykle 50 000–100 000 kr za rok (na innej stronie podaje przedział 45 000–95 000 kr), płatny najczęściej w 10 ratach.
• Kalkulator ceny ma strona Efterskoleforeningen i strony poszczególnych szkół („Beregn pris”).

Państwowa dopłata — statslig elevstøtte

• To dopłata państwa, dzięki której pobyt ma być dostępny niezależnie od sytuacji finansowej rodziny. Nie jest wypłacana rodzinie — szkoła odejmuje ją od rachunku.
• Wysokość liczy się według łącznego dochodu wnioskodawców sprzed dwóch lat przed rozpoczęciem pobytu (dane z rejestrów publicznych). Im niższy dochód, tym wyższa dopłata (model progowy).
• Warunki złożenia wniosku według ministerstwa: dziecko musi być przyjęte do efterskole w Danii i mieć duński numer CPR. Efterskoleforeningen opisuje dopłatę jako przysługującą uczniom z obywatelstwem duńskim — przy obywatelstwie polskim zapytaj w szkole lub w urzędzie STUK, czy dziecko się kwalifikuje.
• Wniosek uruchamia szkoła — przez system Elevstøtteløsningen (samoobsługa albo wniosek ręczny). Czekasz na wiadomość ze szkoły i postępujesz według jej instrukcji; rodzice kończą wniosek z pomocą szkoły. Na koniec dostajesz pismo z decyzją (afgørelsesbrev).
• Pytania o zasady liczenia dopłaty, dokumenty i terminy: Styrelsen for Undervisning og Kvalitet (STUK), e-mail elevstoette@stukuvm.dk.
• Zmiana szkoły przed startem oznacza nową decyzję o dopłacie.

Poza dopłatą państwową istnieją inne formy wsparcia (stypendia, wsparcie lokalne i gminne) — przegląd ma strona Efterskoleforeningen.

Jak wybrać i zapisać dziecko

1. Poszukaj szkół w wyszukiwarce Efterskoleforeningen („Find en efterskole”) — według profilu, klas i potrzeb.
2. Odwiedź kilka szkół — Efterskoleforeningen zawsze to zaleca; wizytę umawiasz bezpośrednio ze szkołą.
3. Sprawdź egzaminy, cenę tygodniową i oblicz swój udział własny.
4. Zapis i umowa — efterskole to prywatna, samorządna placówka z dotacją państwa, a umowy między szkołą a rodzicami podlegają zwykłemu prawu duńskiemu. Zadbaj o pisemną formę wszystkich ustaleń i zachowaj kopie.
5. Po przyjęciu szkoła uruchamia wniosek o statslig elevstøtte.

Praktyczne sprawy

• Ubezpieczenie: rodzinne ubezpieczenie mienia (indboforsikring) obejmuje ucznia mieszkającego w szkole, bo prawnie nadal mieszka on w domu. Ubezpieczenie od następstw wypadków rodzina zawiera sama.
• Świadczenia (np. børnecheck) nie przepadają na czas pobytu.
• Uczeń może być w szkole przez wszystkie dni tygodnia poza feriami, gdy szkoła jest zamknięta; ferie są zwykle takie jak w folkeskole. Część weekendów to wspólne wydarzenia, w inne można jechać do domu.

Najważniejsze w skrócie

• Efterskole: szkoła z internatem dla klas 8–10 (czasem 11), wiek ok. 14–18 lat.
• Udział własny zwykle kilkadziesiąt tysięcy koron za rok, zależny od dochodu rodziców sprzed dwóch lat; pobyt zwykle 42 tygodnie.
• Statslig elevstøtte odejmuje szkoła od rachunku; wniosek przez szkołę, warunek: przyjęcie i duński CPR.
• Przed zapisem odwiedź szkoły i sprawdź oferowane egzaminy; umowy zawieraj na piśmie.

Poradnik opiera się na stronach Børne- og Undervisningsministeriet i Efterskoleforeningen.