Świadczenie za opiekę nad umierającą osobą w Danii (plejevederlag)

Świadczenie opiekuńcze (plejevederlag) nie wymaga zatrudnienia ani wieku emerytalnego. Podstawą jest ustawa o opiece nad osobami starszymi (ældreloven, § 23), ale świadczenie przysługuje przy opiece nad bliską osobą w każdym wieku. Lekarz potwierdza krótki przewidywany czas życia i leczenie wyłącznie łagodzące. Potrzebna jest opieka możliwa w domu osoby chorej lub twoim oraz wasza pisemna zgoda na ustanowienie opieki. Stan osoby chorej nie może wymagać pobytu w szpitalu, domu opieki ani podobnej placówce (ældreloven § 23 ust. 1), a gmina ocenia, czy podołasz opiece (stan strony gminy Aarhus z 29.10.2026).

Samo osłabienie związane z wiekiem nie daje prawa do świadczenia. Jeśli ty lub osoba chora mieszkacie za granicą, obowiązują szczególne zasady — zapytaj gminę. Twoje koszty związane z opieką, np. dojazdy, nie są zwracane (Aarhus, stan 29.10.2026). Gmina może jednak pokryć koszt artykułów pielęgnacyjnych potrzebnych osobie chorej, jeśli nie są finansowane w inny sposób (ældreloven § 26).

Jak uzyskać wypłatę?

Wnioskuj w gminie, gdzie odbywa się opieka. W Aarhus (stan strony gminy z 29.10.2026):

1. Wypełnij formularz „Ansøgning om plejevederlag efter Ældrelovens §23” (wniosek o świadczenie według § 23 ældreloven); obie osoby podpisują odręcznie. Gdy podpisy są niemożliwe, pomoże dział administracyjny gminy Aarhus (Administrativ Service).
2. Dołącz zaświadczenie terminalne. Osoba zatrudniona: pisemna zgoda pracodawcy na nieobecność i odcinki wypłaty z ostatnich trzech miesięcy; osoba prowadząca działalność: ostatnie roczne rozliczenie podatkowe (årsopgørelse); osoba na emeryturze, zasiłku lub duńskim stypendium studenckim (SU): potwierdzenia wypłat z ostatnich trzech miesięcy.
3. Wyślij komplet przez bezpieczny formularz kontaktowy gminy („Skriv sikkert til os”) na stronie „Pasning af døende” (opieka nad umierającymi). Zachowaj kopię i dowód wysłania. Brak wstecznego przyznania; świadczenie przysługuje najwcześniej od daty zaświadczenia terminalnego.

Aarhus wysyła decyzję przez cyfrową pocztę urzędową (Digital Post), a osobom zwolnionym z Digital Post — pocztą tradycyjną, która dociera do 7 dni kalendarzowych później (stan strony gminy Aarhus z 29.10.2026). Wypłata następuje z dołu na rachunek do wypłat publicznych (NemKonto); sprawdź powiadomienie. Przy pełnej pensji świadczenie otrzymuje pracodawca.

Kwota: 1,5 × zasiłek chorobowy (sygedagpenge), który by ci przysługiwał, nie więcej niż dotychczasowy dochód; bez prawa do zasiłku — kwota podstawowa (basisbeløb), w Aarhus 19 090 koron duńskich (DKK) miesięcznie brutto (stawka na 2026 r.); od świadczenia płaci się podatek dochodowy (A-skat) i składkę na rynek pracy (arbejdsmarkedsbidrag). Osoba uprawniona do kwoty 1,5 × zasiłek może zamiast niej wybrać kwotę podstawową; nie łączy się jej wtedy z innym świadczeniem publicznym (ældreloven § 24 ust. 2). Osoba prowadząca działalność gospodarczą bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego albo z ubezpieczeniem dającym zasiłek od trzeciego dnia nieobecności dostaje świadczenie od pierwszego dnia nieobecności (ældreloven § 24 ust. 1). W wyjątkowych przypadkach gmina może przyznać wyższą kwotę (ældreloven § 24 ust. 4). Stawki na 2026 r. publikuje ministerstwo (Satser på ældreområdet for 2026); podstawa: ældreloven §§ 23–24. Inne świadczenia publiczne ustają.

Opiekę i świadczenie można podzielić między kilka osób lub pobierać w niepełnym wymiarze; kwota jest wtedy proporcjonalna, łącznie najwyżej 1,5 × maksymalny zasiłek chorobowy. W tym czasie nie nabywasz prawa do płatnego urlopu ani emerytury, a ubezpieczenie od wypadków przy pracy cię nie obejmuje (Aarhus, stan 29.10.2026).

Krótka hospitalizacja sama nie odbiera prawa, a gmina może zakończyć świadczenie, gdy opieka w domu przestaje być właściwa; po śmierci świadczenie przysługuje do 14 dni (ældreloven § 25). W Aarhus, jeśli osoba chora zamieszka na stałe w domu opieki, szpitalu lub hospicjum, świadczenie kończy się po 2 dniach, a pobyt w szpitalu dłuższy niż 7 dni trzeba zgłosić gminie, która oceni dalsze świadczenie (stan strony gminy Aarhus z 29.10.2026). Zgłaszaj zmiany.

Na odmowę złóż skargę do gminy (pisemnie lub ustnie) w ciągu czterech tygodni od otrzymania decyzji. Skargę złożoną po terminie Krajowy Urząd Odwoławczy (Ankestyrelsen) może wyjątkowo rozpatrzyć, gdy jego dyrektor uzna, że istnieje szczególny powód (ustawa o praworządności i administracji w sprawach socjalnych — retssikkerhedsloven, § 67 ust. 2). Gmina ponownie ocenia sprawę w ciągu czterech tygodni od otrzymania skargi; jeśli podtrzyma decyzję, przekazuje skargę do Ankestyrelsen — stan strony gminy Aarhus z 29.10.2026. Skargę pilną gmina ocenia niezwłocznie, a gdy potrzebuje dodatkowych informacji i nie zdąży w terminie, informuje cię o tym i o przewidywanym terminie zakończenia oceny (rozporządzenie o praworządności i administracji w sprawach socjalnych, BEK nr 861/2025, § 11). Jeśli gmina uwzględni skargę tylko częściowo, wydaje nową decyzję; w ciągu 4 tygodni od jej otrzymania poinformuj gminę, czy podtrzymujesz skargę. Wtedy gmina w ciągu 14 dni od otrzymania twojej odpowiedzi przekazuje skargę do Ankestyrelsen i zawiadamia cię o tym (BEK nr 861/2025, § 12).