Niepełnosprawność w Danii — sprzęt pomocniczy (hjælpemidler) i świadczenie na dodatkowe wydatki (kompensationsydelse) z kommune

Przy trwale ograniczonej sprawności fizycznej lub psychicznej (varigt nedsat fysisk eller psykisk funktionsevne) w Danii pomoc przyznaje przede wszystkim gmina (kommune) na podstawie ustawy o usługach socjalnych (serviceloven). Ten poradnik opisuje dwie najczęstsze formy wsparcia dla dorosłych: sprzęt pomocniczy (hjælpemidler) z dopłatą do artykułów codziennego użytku (forbrugsgoder) oraz świadczenie na dodatkowe wydatki (kompensationsydelse, do 1.09.2025 nazywane merudgiftsydelse). Dotyczy całej Danii, ale zakres usług (serviceniveau) ustala każda gmina, więc może się różnić.

Sprzęt pomocniczy (hjælpemidler)

Kiedy gmina pomaga

Gmina musi udzielić wsparcia na sprzęt, jeśli w istotnym stopniu:

• łagodzi on trwałe skutki ograniczonej sprawności,
• ułatwia codzienne życie w domu albo
• jest niezbędny w pracy.

Przykłady: chodzik (rollator), wózek inwalidzki, balkonik, podwyższona deska sedesowa. Osobna grupa to sprzęt „noszony na ciele” (kropsbårne hjælpemidler), np. obuwie ortopedyczne, pończochy uciskowe, protezy, gorsety i bandaże, peruki, sprzęt stomijny, pieluchy i cewniki.

Ile to kosztuje

• Sprzęt z gminy wypożyczasz bezpłatnie albo dostajesz dopłatę, żeby kupić go samodzielnie. Wsparcie obejmuje najlepiej dopasowany i najtańszy sprzęt — droższy model to dopłata z własnej kieszeni.
• Twoje dochody nie mają znaczenia, a dopłata jest wolna od podatku.
• Przy części sprzętu noszonego na ciele obowiązuje udział własny (egenbetaling), np. obuwie ortopedyczne: 610 DKK dla dziecka i 1 100 DKK dla dorosłego (stawki na 2026 r.).
• Do artykułów codziennego użytku (forbrugsgoder) gmina dopłaca co do zasady 50% ceny standardowego produktu.

Jak złożyć wniosek

1. Złóż wniosek w gminie przed zakupem.
2. Wniosek składa się obowiązkowo przez samoobsługę cyfrową na borger.dk (Ansøg om hjælpemiddel / forbrugsgode / boligindretning; osobne formularze dla dzieci i młodzieży oraz dla sprzętu noszonego na ciele). Jeśli z powodu np. trudności językowych, niepełnosprawności lub braku umiejętności cyfrowych nie możesz złożyć go online — skontaktuj się z gminą.
3. Opisz, jak sprzęt zrekompensuje ograniczoną sprawność.
4. Przy pierwszym wniosku albo po zmianie stanu zdrowia gmina potrzebuje aktualnych informacji ze szpitala lub od lekarza.

Sprzęt potrzebny w szkole lub na uczelni załatwiasz w placówce edukacyjnej (najlepiej przed początkiem roku lub semestru), a w miejscu pracy — w gminie.

Kompensationsydelse — dopłata do dodatkowych wydatków

Kto może dostać

• osoby w wieku od 18 lat do wieku emerytalnego (folkepensionsalder) — albo osoby, które odroczyły emeryturę (folkepension),
• z trwale ograniczoną sprawnością, czyli długotrwałą chorobą, która poważnie wpływa na codzienne życie i często wymaga istotnej pomocy,
• które mają dodatkowe wydatki wynikające z niepełnosprawności, jakich nie mają osoby w tym samym wieku i sytuacji, a których nie pokrywają inne przepisy.

Dochód nie ma znaczenia, a świadczenie jest wolne od podatku. Przysługuje niezależnie od formy zamieszkania (także we wspólnym mieszkaniu lub placówce). Osoby pobierające rentę førtidspension co do zasady nie dostaną kompensationsydelse — chyba że mają dopłatę gotówkową z § 95 albo asystencję BPA z § 96 serviceloven.

Dwie grupy — kwoty na 2026 r.

Przy wniosku wybierasz grupę; gmina musi ci w tym doradzić.

Kategorie w grupie II: preparaty żywieniowe i dietetyczne, leki, dojazdy i koszty eksploatacji własnego samochodu, podwyższony czynsz, zajęcia w czasie wolnym, kursy związane z niepełnosprawnością, odzież, prąd, woda i ogrzewanie oraz inne wydatki, gdy pojedynczy wydatek przekracza 15 675 DKK rocznie (średnio 1 306,25 DKK miesięcznie).

Jeśli złożysz wniosek o grupę II, ale wydatków nie wystarczy, a próg grupy I jest spełniony, gmina bez nowego wniosku przyzna grupę I. Gdy wydatki później wzrosną, możesz wnioskować o grupę II.

Wniosek

• Wniosek musi zostać złożony i zatwierdzony, zanim dostaniesz pomoc.
• Na borger.dk są dwie e-usługi: Ansøg om kompensationsydelse – standardbeløb (grupa I) i Ansøg om kompensationsydelse – dokumenterede udgifter (grupa II).
• Gmina sprawdza świadczenie ponownie, gdy zgłosisz zmianę albo sama dowie się o możliwej zmianie. Gdy warunki przestaną być spełnione, wypłata ustaje.
• Wyjazd za granicę: świadczenie możesz zabrać na wyjazd do miesiąca bez pytania gminy; na dłuższy pobyt wnioskuj w gminie przed wyjazdem.

Osoby, które pobierały merudgiftsydelse na starych zasadach, dostaną decyzję według nowych reguł — gmina ma na to czas do 1.09.2027.

Odwołanie

Jeśli nie zgadzasz się z decyzją w sprawie kompensationsydelse, złóż skargę do gminy w ciągu 4 tygodni. Gmina ponownie ocenia sprawę w ciągu 4 tygodni od otrzymania skargi; jeśli podtrzyma decyzję, przekazuje skargę do Ankestyrelsen.

Więcej o tym, kto może wnioskować i na jakich warunkach, znajdziesz u niezależnej poradni Den Uvildige Konsulentordning på Handicapområdet (DUKH) (dukh.dk).

Najważniejsze w skrócie

• Sprzęt pomocniczy i kompensationsydelse przyznaje kommune; dochód nie ma znaczenia, pomoc jest wolna od podatku.
• Sprzęt: wniosek przed zakupem, obowiązkowo online na borger.dk; najtańszy odpowiedni model bezpłatnie, przy części sprzętu udział własny.
• Kompensationsydelse (18 lat – wiek emerytalny): grupa I — 1 155 DKK miesięcznie przy wydatkach od 6 960 DKK rocznie; grupa II — faktyczne wydatki + 523 DKK przy udokumentowanych ponad 25 080 DKK rocznie (2026).
• Skarga do gminy w ciągu 4 tygodni, dalej Ankestyrelsen.

Poradnik opiera się na stronach borger.dk i Socialministeriet.