Choroba dziecka a praca w Danii — prawo do nieobecności i czy pracodawca płaci (barns første sygedag)

Gdy dziecko nagle zachoruje, w Danii obowiązują dwie różne zasady: prawo do nieobecności wynika z ustawy, a prawo do wynagrodzenia za ten czas — z umowy o pracę, regulaminu zakładu albo układu zbiorowego (overenskomst).

Prawo do nieobecności (force majeure)

Według ustawy o prawie pracowników do nieobecności z ważnych przyczyn rodzinnych (lov om lønmodtageres ret til fravær fra arbejde af særlige familiemæssige årsager, LBK nr 915 z 23 czerwca 2024 r., § 1 pkt 1) pracownik ma prawo do nieobecności, gdy ważne przyczyny rodzinne związane z chorobą albo wypadkiem sprawiają, że jego natychmiastowa obecność jest pilnie konieczna (force majeure).

Według borger.dk:

• ustawa nie definiuje dokładnie „nagłej choroby” — zwykle chodzi o krótką nieobecność, do czasu zorganizowania innej opieki;
• gdy oboje rodzice mają takie prawo, w tym samym okresie choroby z nieobecności może skorzystać tylko jedno z nich.

Ustawa zakazuje zwolnienia albo gorszego traktowania pracownika z powodu skorzystania z prawa do nieobecności (§ 4).

Jeśli układ zbiorowy daje prawo do zwolnienia od pracy z powodu force majeure co najmniej na poziomie unijnej dyrektywy o równowadze między życiem zawodowym a prywatnym, stosuje się układ zamiast tego przepisu ustawy (§ 5 ust. 2).

Pierwszy dzień choroby dziecka (barns første sygedag)

• Według borger.dk prawo do pierwszego dnia choroby dziecka wynika zwykle z układu zbiorowego. Warunki to zwykle: dziecko poniżej 18 lat, mieszka z pracownikiem, a pozostanie w domu jest konieczne i możliwe do pogodzenia z sytuacją w zakładzie.
• Wynagrodzenie za ten dzień przysługuje, jeśli wynika z umowy o pracę, regulaminu zakładu albo układu zbiorowego. Niektóre układy dają 2 lub więcej płatnych dni.
• Bez takiego prawa pracodawca może potrącić wynagrodzenie za dni nieobecności z powodu choroby dziecka.

Urlop opiekuńczy (omsorgsorlov) — 5 dni w roku

Niezależnie od force majeure pracownikowi przysługuje 5 dni roboczych urlopu opiekuńczego w każdym roku kalendarzowym (§ 1 a), na osobistą opiekę lub wsparcie dla:

• własnych dzieci, rodziców, małżonka lub partnera,
• osoby mieszkającej w tym samym gospodarstwie domowym,

która potrzebuje znacznej opieki z powodu poważnego stanu zdrowia.

• Urlop można wykorzystać jednorazowo albo w pojedynczych dniach.
• Niewykorzystane dni przepadają z końcem roku.
• Pracodawca może zażądać zaświadczenia lekarskiego o potrzebie opieki.

Ustawa nie określa, czy za te dni przysługuje wynagrodzenie — to zależy od umowy albo układu zbiorowego.

Co sprawdzić

1. Umowę o pracę i regulamin zakładu — czy przewidują płatny pierwszy dzień choroby dziecka.
2. Układ zbiorowy, jeśli obowiązuje w zakładzie — ile płatnych dni i na jakich warunkach.
3. Zasady zgłaszania nieobecności u pracodawcy.

Poradnik opiera się na ustawie o nieobecności z przyczyn rodzinnych (LBK nr 915 z 23.06.2024) w serwisie Retsinformation oraz stronie borger.dk o chorobie dziecka i nieobecności w pracy.