Obywatelstwo duńskie dla osób z Polski — warunki naturalizacji (indfødsret), wniosek, opłata i co z obywatelstwem polskim

Obywatelstwo duńskie (dansk indfødsret, statsborgerskab) osoba z obywatelstwem innego państwa uzyskuje przez naturalizację — czyli ustawą uchwaloną przez parlament (Folketing). Wnioski rozpatruje Ministerstwo ds. Cudzoziemców i Integracji (Udlændinge- og Integrationsministeriet). Poradnik dotyczy całej Danii i dorosłych wnioskodawców; dla dzieci, osób z krajów nordyckich i innych grup obowiązują osobne zasady.

Warunki — przegląd

Musisz co do zasady spełnić wszystkie warunki:

1. deklaracja wierności i lojalności (erklæring om troskab og loyalitet),
2. prawo stałego pobytu od co najmniej 2 lat i zamieszkanie w Danii,
3. okres pobytu (zwykle 9 lat bez przerwy),
4. brak określonych przestępstw,
5. brak wymagalnych długów wobec państwa,
6. samodzielne utrzymanie (selvforsørgelse),
7. znajomość duńskiego,
8. zdany test obywatelski (Indfødsretsprøven af 2021),
9. zatrudnienie,
10. udział w gminnej ceremonii konstytucyjnej (grundlovsceremoni).

W szczególnych przypadkach możliwe jest zwolnienie z niektórych warunków — decyduje o tym komisja ds. obywatelstwa Folketingu (Indfødsretsudvalget).

Pobyt

• Zwykle 9 lat nieprzerwanego pobytu w Danii.
• Małżonkowie obywateli duńskich: 6–8 lat, zależnie od długości małżeństwa — np. 6 lat, gdy małżeństwo trwa co najmniej 3 lata, a małżonek jest obywatelem Danii od co najmniej 3 lat.
• Osoby, które przyjechały przed 15. rokiem życia, spełniają warunek pobytu po ukończeniu 18 lat (jeśli uczyły się w duńskim systemie i nie miały dłuższych przerw w pobycie po 15. roku życia).
• Osoby wykształcone w Danii (co najmniej 3 lata nauki o duńskim charakterze lub zakończone egzaminem) — po 5 latach pobytu.

Prawo stałego pobytu i zamieszkanie — ważne dla obywateli UE

• Trzeba mieć prawo stałego pobytu od co najmniej 2 lat na koniec miesiąca, w którym ma być uchwalona ustawa, oraz mieszkać w Danii (adres w rejestrze CPR).
• Obywatele UE muszą udokumentować prawo do stałego pobytu na zasadach unijnych. Wcześniejsze zaświadczenie o rejestracji UE (EU-registreringsbevis) tego nie dowodzi — dokument potwierdzający stały pobyt wydaje na wniosek SIRI.

Język i test obywatelski

• Duński: co do zasady zdany egzamin Prøve i Dansk 3 (albo inny z listy w załączniku 3.a do okólnika o naturalizacji) — wystarczy np. świadectwo ukończenia 9. lub 10. klasy folkeskole ze średnią co najmniej 02 z przedmiotów duńskich (bez „porządku”) albo zdana matura (stx, hhx, htx, eux) lub hf.
• Prøve i Dansk 2 wystarcza osobom, które w ostatnich 2 latach nie dostały pomocy z ustawy o aktywnej polityce socjalnej ani ustawy o integracji i w ostatnich 9 latach nie pobierały takich świadczeń dłużej niż 3 miesiące.
• Test obywatelski: zdany Indfødsretsprøven af 2021; zdany test z 2015 r. (sesje od czerwca 2016 do czerwca 2021) też się liczy.

Praca i utrzymanie

• Zatrudnienie: co najmniej 3 lata i 6 miesięcy pracy na pełen etat (co najmniej 120 godzin miesięcznie) albo porównywalnej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 4 lat przed złożeniem projektu ustawy — oraz bycie w pracy w chwili, gdy projekt jest składany. Nauka i praktyki się nie liczą. Urlop rodzicielski, choroba i urlop w ramach zatrudnienia mogą się liczyć — z dokumentacją.
• Utrzymanie: brak pomocy z ustawy o aktywnej polityce socjalnej lub integracji (np. kontanthjælp) w ostatnich 2 latach i łącznie nie dłużej niż 4 miesiące w ostatnich 5 latach. Emerytura (folkepension) i renta (førtidspension) nie przeszkadzają. Okresy na dagpenge dłuższe niż łącznie 4 miesiące wydłużają wymagany okres samodzielnego utrzymania.

Długi i karalność

• Nie możesz mieć wymagalnych długów wobec państwa — m.in. zwrotów świadczeń, zaliczkowo wypłaconych alimentów, opłat za przedszkole, zaległych rat SU, nadpłaconego boligstøtte, opłat kontrolnych w transporcie od 3 000 kr, grzywien policyjnych oraz podatków. Nawet dług z odroczeniem lub planem spłat może przeszkodzić.
• Przestępstwa w Danii i za granicą trzeba podać we wniosku. Np. wyrok więzienia (także w zawieszeniu) wyklucza naturalizację, a inne kary mogą oznaczać okres karencji; drobne grzywny poniżej 3 000 kr zwykle nie. Ministerstwo sprawdza rejestr karny.

Wniosek i opłata

• Dorośli składają wniosek co do zasady cyfrowo z MitID (e-usługa Ansøg om statsborgerskab). Formularza papierowego używają m.in. osoby mieszkające za granicą bez MitID i osoby reprezentowane np. przez adwokata.
• Opłata za pierwszy wniosek: 6 270 kr; 4 180 kr dla osób, które urodziły się w Danii lub przyjechały przed 8. rokiem życia i składają wniosek po 18., a przed 25. rokiem życia. Opłata nie jest zwracana przy odmowie ani wycofaniu wniosku. Pierwszy ponowny wniosek po odmowie jest bezpłatny.
• Ministerstwo sprawdza warunki. Projekty ustaw o nadaniu obywatelstwa (lovforslag om indfødsrets meddelelse) składa się dwa razy w roku — w kwietniu i październiku. Jeśli spełniasz warunki, dostajesz list, że zostaniesz ujęty w najbliższym projekcie — pod warunkiem, że nadal spełniasz wymagania do jego uchwalenia.
• Zmiany w trakcie (np. nowy pracodawca) trzeba zgłaszać z aktualną dokumentacją.

Ceremonia konstytucyjna

Większość osób musi wziąć udział w grundlovsceremoni w swojej gminie po wejściu ustawy w życie. Podpisujesz zobowiązanie przestrzegania konstytucji i szacunku dla duńskich wartości oraz wymieniasz uścisk dłoni z burmistrzem lub radnym. Następnie dostajesz zaświadczenie o obywatelstwie (statsborgerretsbevis) — dopiero wtedy obywatelstwo zostaje nabyte. Informację o ceremonii dostaniesz w e-Boks po uchwaleniu ustawy.

A obywatelstwo polskie

Według polskiej ustawy o obywatelstwie polskim:

• obywatel polski, który ma też obywatelstwo innego państwa, ma wobec Polski takie same prawa i obowiązki jak osoba z samym obywatelstwem polskim i nie może wobec polskich władz powoływać się na drugie obywatelstwo (art. 3),
• obywatelstwo polskie traci się przez zrzeczenie się — po uzyskaniu zgody Prezydenta RP (art. 46).

Najważniejsze w skrócie

• Obywatelstwo nadaje Folketing ustawą; projekty w kwietniu i październiku.
• Zwykle: 9 lat pobytu, stały pobyt od 2 lat (obywatele UE — dokument z SIRI), Prøve i Dansk 3, Indfødsretsprøven af 2021.
• Praca: 3,5 roku na pełen etat w ostatnich 4 latach i zatrudnienie przy składaniu projektu.
• Brak kontanthjælp w 2 ostatnich latach, brak wymagalnych długów wobec państwa, brak wykluczających wyroków.
• Opłata 6 270 kr; obywatelstwo nabywa się na ceremonii w gminie.

Poradnik opiera się na stronach Udlændinge- og Integrationsministeriet, borger.dk i tekście polskiej ustawy o obywatelstwie.