Para bez ślubu w Danii (samlevende) — spadek, majątek, mieszkanie i dzieci

W Danii wiele par mieszka razem bez ślubu (samlevende, samlevere). Prawo traktuje je jednak inaczej niż małżeństwa — zwłaszcza w sprawach spadku, majątku i utrzymania. Poradnik dotyczy całej Danii.

Spadek: bez testamentu nie dziedziczycie

• Osoby żyjące razem bez ślubu nie dziedziczą po sobie automatycznie.
• Osoba partnerska nie jest spadkobiercą koniecznym (tvangsarving) według ustawy o spadkach (arveloven).
• Jeśli chcesz, by druga osoba dostała część spadku po tobie, musisz sporządzić testament.

Rozszerzony testament dla par (udvidet samlevertestamente)

Dwie osoby mogą w testamencie postanowić, że będą po sobie dziedziczyć w całości lub w części tak, jak gdyby były małżeństwem (§§ 87–88 arveloven). Taki testament jest ważny tylko wtedy, gdy:

1. przy jego sporządzeniu obie osoby spełniały określone warunki zawarcia małżeństwa z duńskiej ustawy o małżeństwie i żadna z nich nie miała już takiego testamentu z inną osobą,
2. w chwili śmierci pierwszej osoby mieszkaliście razem we wspólnym mieszkaniu oraz
3. spodziewaliście się, mieliście lub mieliście kiedyś wspólne dziecko albo żyliście razem w związku podobnym do małżeństwa przez ostatnie 2 lata.

Tymczasowy pobyt w innym miejscu lub w placówce nie przerywa wspólnego zamieszkania. Testament tego rodzaju wygasa, jeśli bierzecie ślub ze sobą albo któraś z osób zawrze małżeństwo z kimś innym. Jeśli związek kończy się z powodu nieporozumień, testament na rzecz drugiej osoby uznaje się za odwołany, chyba że szczególne okoliczności przemawiają przeciwko temu.

Jak sporządzić testament

• Testament notarialny: umawiasz wizytę u notariusza (notar); potrzebujesz dwóch egzemplarzy, dokumentu tożsamości ze zdjęciem i numerem CPR oraz strony tytułowej z domstol.dk. Opłata sądowa (retsafgift) wynosi 300 DKK (2026) za dokument.
• Testament przy świadkach: podpisujesz go w obecności co najmniej dwóch świadków — osób, które mają co najmniej 18 lat, nie są z tobą blisko spokrewnione i nie są beneficjentami testamentu.

Emerytura i ubezpieczenie na życie

• Zarejestruj drugą osobę w towarzystwie emerytalnym i w ATP, żeby w razie twojej śmierci dostała świadczenie.
• W ubezpieczeniu na życie wskaż ją jako uposażoną (begunstiget).
• Osoba partnerska jest najbliższą osobą (nærmeste pårørende) dla celów emerytalnych tylko wtedy, gdy mieszkaliście razem co najmniej 2 lata przed śmiercią albo spodziewacie się, macie lub mieliście wspólne dziecko.

Rozstanie: majątek, długi i utrzymanie

• Mimo wspólnego mieszkania każda osoba nadal jest właścicielem swoich rzeczy.
• Rzeczy kupione wspólnie trzeba podzielić. Jeśli się nie porozumiecie, pomoc w podziale może zapewnić sąd spadkowy (skifteretten).
• Każda osoba odpowiada za swoje długi. Za długi wspólne odpowiadacie oboje, a wierzyciel może żądać zapłaty od każdej z was.
• Nie macie wobec siebie obowiązku utrzymania — także po wielu latach i przy dużej różnicy dochodów.

Mieszkanie

• Jeśli mieszkaliście razem co najmniej 2 lata w mieszkaniu wynajmowanym, możecie przy rozstaniu ustalić, kto w nim zostaje. Według Familieretshuset, gdy się nie porozumiecie, sprawę rozstrzyga sąd rejonowy (byretten). O wyniku trzeba poinformować wynajmującego.

Dzieci

• Jeśli nie jesteście małżeństwem i chcecie wspólnie sprawować opiekę, wypełnijcie i podpiszcie oświadczenie o opiece i odpowiedzialności (omsorgs- og ansvarserklæring). Daje ono także wspólną władzę rodzicielską (fælles forældremyndighed).
• Oświadczenie można wypełnić przed porodem lub w ciągu 4 tygodni po urodzeniu dziecka; współpodpis drugiej osoby musi nastąpić w ciągu 28 dni od daty urodzenia.
• Jeśli oświadczenie nie zostanie złożone, Familieretshuset wszczyna sprawę o ustalenie rodzicielstwa.
• Obowiązek utrzymania dzieci mają oboje rodzice — niezależnie od tego, czy byli małżeństwem.

Najważniejsze w skrócie

• Bez testamentu nie dziedziczycie po sobie; rozszerzony testament dla par daje dziedziczenie jak w małżeństwie, jeśli spełnicie warunki (m.in. 2 lata wspólnego życia albo wspólne dziecko).
• Zgłoś drugą osobę w funduszu emerytalnym, ATP i ubezpieczeniu na życie.
• Po rozstaniu każda osoba zachowuje swoje rzeczy, wspólne trzeba podzielić; nie ma obowiązku utrzymania między partnerami.
• Wspólna władza rodzicielska wymaga oświadczenia omsorgs- og ansvarserklæring.